Mweghachi nke 1st narị afọ Apostolic Christianity
Agba Ọhụrụ Edere n'asụsụ Grik
Agba Ọhụrụ Edere n'asụsụ Grik

Agba Ọhụrụ Edere n'asụsụ Grik

Ọ bụ asụsụ Grik ka e ji dee akwụkwọ ndịozi nke Agba Ọhụrụ

 Nkwenye nke ihe akaebe bụ na ihe odide Agba Ọhụrụ sitere n'asụsụ Grik mana enwere ike wezụga Matiu na Ndị Hibru. 

Ọkammụta a ma ama FF Bruce, n'ime Akwụkwọ na Parchments

"Asụsụ kachasị dabara maka mgbasa ozi a ga -abụrịrị nke a kacha mara na mba niile, asụsụ a dịkwa njikere inye aka. Ọ bụ asụsụ Grik, nke, n'oge a malitere ikwusa ozioma n'etiti mba niile, bụ asụsụ zuru ụwa ọnụ, nke a na -asụ ọ bụghị naanị n'akụkụ oke osimiri Aegean kamakwa n'akụkụ ọwụwa anyanwụ Mediterenian na mpaghara ndị ọzọ kwa. Asụsụ Grik abụghị asụsụ ọhụrụ nye ọgbakọ ndị ozi ọbụlagodi n'oge a kpọchiri ya na Jerusalem, n'ihi na ndị so na chọọchị Jerusalem oge ochie gụnyere ndị Juu na-asụ Grik yana ndị Juu na-asụ Aramaic. A kpọtụrụ Ndị Kraịst ndị Juu a na-asụ Grik (ma ọ bụ ndị na-asụ asụsụ Grik) na Ọrụ 6: 1, ebe anyị na-agụ na ha mere mkpesa maka nlebara anya na-adịghị mma nke a na-elebara ndị inyom di ha nwụrụ nke otu ha anya ma e jiri ya tụnyere nke ndị Juu ma ọ bụ ndị Juu na-asụ Aramaic. Iji dozie ọnọdụ a, a họpụtara ụmụ nwoke asaa ka ha na-elekọta ya, ọ dịkwa mma ịmara na (ikpe ikpe n'aha ha) mmadụ asaa niile bụ ndị na-asụ Grik "(p.49).

~

"Paul, anyị nwere ike ịsị, na-abịa ihe dịka ọkara ụzọ n'etiti asụsụ obodo na ụdị edemede ndị ọzọ. Akwụkwọ ozi nye ndị Hibru na akwụkwọ ozi nke mbụ nke Pita bụ ezigbo akwụkwọ edemede, a ga-aghọtakwa ọtụtụ okwu ha site na enyemaka nke akwụkwọ ọkọwa okwu oge gboo karịa nke na-esite na isi mmalite ndị na-abụghị akwụkwọ. Oziọma ndị ahụ nwere asụsụ Grik karịa asụsụ obodo, dị ka anyị nwere ike ịtụ anya ya, ebe ọ bụ na ha na -akọ akụkọ mkparịta ụka nke ndị nkịtị. Nke a bụ eziokwu ọbụlagodi Oziọma Luk. Luk n'onwe ya bụ ọkaibe n'ụdị edemede, dị ka ọ pụtara n'amaokwu anọ nke mbụ nke Oziọma ya, mana na Oziọma na Ọrụ Ndịozi ọ na-eme ka ụdị ya kwekọọ n'ihe odide na ihe nkiri nke ọ na-egosi "(p.55-56).

Ọhụrụ ọkọwa okwu Bible

"Asụsụ e debere akwụkwọ agba agba ọhụrụ n'ime ya bụ 'Greek nkịtị' (koine), nke bụ asụsụ ala ọwụwa anyanwụ na ala Mediterenian n'oge ndị Rom" (p.713)

~

“Ebe anyị chịkọtachara njiri mara nke Grik Agba Ọhụrụ, anyị nwere ike nye nkọwa dị nkenke nke onye edemede ọ bụla. Edere Mark n'asụsụ Grik nke mmadụ nkịtị. . . . Matiu na Luk onye ọ bụla na -eji ederede Markan, mana onye ọ bụla na -agbazi naanị ya, na -edozi ụdị ya. . . Ụdị nke Matiu adịchaghị iche na nke Luk - ọ na -ede ụtọasụsụ Grik, enweghị uche mana ọ zụlitere, mana nwere ụfọdụ Septuagintalisms akara; Luk nwere ike nweta ụdịdị dị elu nwa oge na ọdịnala Attic, mana enweghị ike ịkwado ihe ndị a; ọ na -ada ogologo ogologo wee laghachi n'ụdị nke isi mmalite ya ma ọ bụ koine dị umeala n'obi.

~

"Pọl dere Grik dị ike, na -enwe ọmarịcha ihe na -ewu ewu n'etiti akwụkwọ ozi mbụ ya na akwụkwọ ozi ya kacha ọhụrụ. . . . Mụ na Jemes na Peter na -egosi nke ọma ụdị ejiji oge gboo, n'agbanyeghị na na mbụ, enwere ike ịhụ ụfọdụ 'Greek' Greek. Akwụkwọ ozi Johannine na Oziọma ndị ahụ dị n'asụsụ. . . Jud na II Pita abụọ na -egosipụta oke mmekpa ahụ nke metụtara Greek. . . Apọkalips, dị ka anyị gosipụtara, bụ sui generis n'asụsụ na ụdị ya: ike ya, ike ya, na ihe ịga nke ọma ya, ọ bụ ezie na ọ bụ njem nlegharị anya, enweghị ike ịgọnahụ ya ”(p.715-716).

~

Na nchịkọta, anyị nwere ike ikwu na amaara anyị Greek nke Agba Ọhụrụ taa dị ka asụsụ 'ndị mmadụ ghọtara,' na ejiri ya mee ihe n'ụzọ dị iche iche nke inweta ọfụma, mana nwere otu mkpali na ume. n'akwụkwọ ndị a, ozi nke ọ bụla maka ndị na -ekwusa ya na -aga n'ihu na nke Akwụkwọ Nsọ Agba Ochie - ozi nke Chineke dị ndụ, na -eche maka mmekọrịta ziri ezi nke mmadụ na onwe ya, na -ewepụta n'onwe ya ụzọ nke idozi. "

Edere Luk-Ọrụ Asụsụ Grik na Aleksandria

Ihe odide Grik na -egosi na edere Luk na Alexandria (mpaghara na -asụ Grik)

Edeela Colophons n'asụsụ Greek otu K na obere nkeji 5, 9, 13, 29, 124 na 346 debere Oziọma ya ruo afọ nke 15 ka Ascension rịgoro, na Alexandria.

Nsụgharị ndị mbụ nke Syriac (Aramaic Peshitta) na -egosi na e dere Luk na ihe omume ya n’asụsụ Grik na Aleksandria

Dịkarịa ala, ihe odide iri nke Peshitta nwere akwụkwọ ozi na -akwado na Luk dere Oziọma ya na Aleksandria n'asụsụ Grik; Enwere ike ịhụ colophon yiri ya na ihe odide Boharic C1 na E1 + 2 nke bidoro na afọ nke 11 ma ọ bụ 12 nke Claudis: 51-52 AD[1] [2] [3]

[1] Henry Frowde, Ụdị Copt nke NT n'asụsụ ugwu, Vol. 1, Oxford, Clarendon Press, 1898), liii, lxxxix

[2] Philip E. Pusey na George H. Gwilliam eds. Tetraeuangelium santum justa simplicem Syrorum versionem, (Oxford: Clarendon, 1901), p. 479

[3] Constantin von Tischendorf, Akwụkwọ Novum Testamentum Graece, Vol. 1, (Leipzing: Adof Winter, 1589) p.546

Ntughari yiri Peschito, Luke na okwu mmeghe, https://amzn.to/2WuScNA

A mụrụ Luk n'asụsụ Grik

Luk dibịa, onye dere ozioma Luk na akwụkwọ Ọrụ Ndịozi, bụ dibịa a zụrụ nke ọma nke o doro anya na a zụrụ ya nka na Alexandria, Egypt. Ọ na -agwa ozioma ya nye “Tiofilọs onye ukwu” (Luk 1: 3), dịka ọ na -ekwukwa n'akwụkwọ Ọrụ Ndịozi (Ọrụ 1: 1). Theophilus, bụ ihe ịrụ ụka adịghị ya na ọ bụ okwu Grik. Ihe ịrụ ụka adịghị ya na Luk dere Oziọma Luk na akwụkwọ Ọrụ Ndịozi n'asụsụ Grik. Luk dere ihe bụ isi maka asụsụ Grik, ụwa nke ndị Jentaịl.

St. Luk. United Kingdom: H. Frowde, 1924. Njikọ akwụkwọ

“Ọ bụrụ na anyị tụgharịa gaa n'ajụjụ nke abụọ nke ụdị edemede na ụzọ isi gwọọ isiokwu ya, anyị agaghị enwe ọmarịcha ịma mma nke ozioma Luk. O nwere iwu nke ezigbo Grik nke onye ozioma ndị ọzọ na -ejighị. Dị ka ihe atụ nke ihe mejupụtara ya dị ọcha, okwu mmalite ya bụ akwụkwọ kacha agwụ agwụ nke a ga -ahụ na Agba Ọhụrụ. Akụkọ ya ebe a, ọzọkwa n'Ọrụ Ndị Ozi, na -aga n'ụzọ dị mfe na amara na -enweghị atụ nke akwụkwọ akụkọ ihe mere eme nke Agba Ọhụrụ. Ọ bụ eziokwu na -achọ ịmata na Luk, onye nwere ike dee Greek kacha mma nke onye ọ bụla na -ezisa ozi ọma, nwere amaokwu nke nwere asụsụ Hibru na asụsụ karịa ihe ọ bụla dị na oziọma ndị ọzọ. ” 

Nkọwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ (p.758)

“A na -ekwenyekarị na Luk bụ onye kacha dee akwụkwọ Agba Ọhụrụ. Okwu mmalite ya na-egosi na o nwere ike ide ihe n'asụsụ Grik a na-apụghị ịbịaru nso, dị ọcha "-. Ọ bụ onye Jentaịl…

Latịn nke 1 Clement na -akwado Greek nke Luk

Esisịt ini ke Peter ye Paul ẹma ẹkewot ke ntak mbuọtidem ke Neronian isua 65, Clement eke Rome ama ewet Epistle esie ọnọ esop Corinth. Ebe ọ bụ na o hotara Luk 6: 36-38 na 17: 2 n'akwụkwọ ozi ya, ụka nke Rome na Kọrịnt ga-amatarịrị Oziọma a ka ọ na-erule ngwụsị afọ 60. Ya mere, ihe odide Latin oge ochie nke Luk na -enye ụkpụrụ ntụnyere maka ịbịarute ederede Grik mbụ nke Oziọma a. 

Luke-Ọrụ sitere na Greek Septuagint Agba Ochie

Nhota nke agba ochie na Luk na Ọrụ Ndịozi sitere na Septuagint Grik. 

Edere akwụkwọ ozi n'asụsụ Grik

Ọrụ, onye bụ otu onye edemede Luk, ka edere n'asụsụ Grik maka otu ihe ahụ mere Luk ji dee ya. Ntughari aka n'asụsụ Hibru nke dị n'akwụkwọ Ọrụ Ndịozi na -ewepụ Hibru dị ka asụsụ mbụ maka akwụkwọ ahụ.

Edere Jọn n'asụsụ Grik n'Efesọs

Edere Jọn na Efesọs (mpaghara Grik)

Irenaeus dere n'akwụkwọ 11.1.1 nke Against Heresies na Jọn onyeozi dere Oziọma ya na Efesọs (mpaghara Gris) nakwa na ọ dịrị ndụ n'ọchịchị Trajan. (98 AD) Efesọs nọ n'etiti mpaghara na-asụ Grik, Jọn na-edekwa ihe maka ụka niile, ọ bụghị naanị ndị Juu nọ na Jerusalem.

Eusebius hotara Irenaeus kwukwara banyere ide oziọma, dị ka ndị a:

"N'ikpeazụ, Jọn, onye na -eso ụzọ Onyenwe anyị, onye gbazitere na ara ya, kwusara ozi ọma ọzọ, ebe ọ bi n'Efesọs nke Eshia" (p.211).

Ihe odide Aramaic na -agba akaebe na Jọn dere Oziọma n'asụsụ Grik mgbe ọ nọ n'Efesọs

Nkuzi Syriac nke Ndị Ozi na ndebanye aha na SyP ihe odide 12, 17, 21 na 41 kwukwara na Jọn dere Oziọma n'asụsụ Grik mgbe ọ nọ n'Efesọs. Ụdị Jọn nke Syriac (Aramaic) nwere ọtụtụ ịgụ akwụkwọ ndị ọzọ na -akwadoghị. 

Ihe ngosi ndị ọzọ na edere Jọn n'asụsụ Grik

Edere Jọn na ngwụcha narị afọ mbụ. N'oge ahụ, ọtụtụ Ndị Kraịst na -asụ Grik. Edere ozioma na ezigbo Greek.

Ọtụtụ n'ime ihe ndị Jọn hotara kpọmkwem ekwekọghị kpọmkwem n'akwụkwọ nsọ ndị Juu ọ bụla mara.[1]

Oziọma ahụ na -egbochi echiche sitere na nkà ihe ọmụma Gris dị ka echiche nke ihe ndị sitere na LogosNa nkà ihe ọmụma Gris oge ochie, okwu logos pụtara ụkpụrụ nke echiche ụwa.[2] N'echiche a, o yiri echiche Hibru nke amamihe. Onye ọkà ihe ọmụma ndị Juu nke Gris bụ Philo jikọtara isiokwu abụọ a mgbe ọ kọwara Logos dị ka onye kere Chineke na onye ogbugbo ya na ụwa. Dị ka Stephen Harris si kwuo, ozioma ahụ megharịrị nkọwa Philo banyere Logos, na -etinye ya n'ọrụ Jizọs, anụ ahụ nke Logos.[3]
 

[1] Menken, MJJ (1996). Nkwupụta agba ochie na Oziọma nke anọ: Nnyocha n'ụdị ederede. Ndị nkwusa Peeters. ISBN , p11-13

[2] Greene, Colin JD (2004). Okpukpe Christology na Omenala: Ịmepụta Horizons. Ụlọ ọrụ na -ebipụta Eerdmans. ISBN 978-0-8028-2792-0., p37-

[3] Harris, Stephen L. (2006). Ghọta Bible (Mbipụta nke 7). McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-296548-3, p 302-310

 

Edere Mark na Rom n'asụsụ Rom

Mark edere na Rom maka abamuru nke ụka Rome

Dị ka ndị bishọp oge mbụ gụnyere Papias nke Hierapolis na Irenaeus nke Lyon si kwuo, Mark onye na -ezisa ozi ọma bụ onye ntụgharị okwu Peter na Rome. O dere ihe niile Pita kụziri gbasara Onyenwe anyị Jizọs. N'ọgwụgwụ narị afọ nke abụọ, Clement nke Aleksandria dere n'akwụkwọ Hyptoyposes ya na ndị Rom rịọrọ Mark ka ọ "hapụ ha ihe ncheta ide ozizi" nke Pita. Ndị isi ọchịchị oge ochie a niile kwenyere na edere Oziọma Mak na Rome maka abamuru nke ụka Rome. 

Edere Mark n'asụsụ Rom ma ọ bụghị Aramaic ma ọ bụ Hibru

SyP nwere ihe e dere ná ngwụcha Mak nke na -ekwu na e dere ya na Rom n’asụsụ Rom.[1] Ihe odide Bohairic C1, D1, na E1 si n'ebe ugwu Egypt nwere otu akwụkwọ kolophon.[2] Greek Unicals G na K gbakwunyere obere akwụkwọ 9. 10, 13, 105, 107, 124, 160, 161, 293, 346, 483, 484 na 543 nwere nkọwa ala ala peji, “nke edere na Rom na Rome.”[3] Grik bụ asụsụ izizi na ndịda Italy na Sicily. Latin kachasị na Rome n'onwe ya. Site n'akwụkwọ ozi nke Pọl na Pita, e nwere ọtụtụ ndị nọ na Rom ebe na -asụ asụsụ Grik nke ọma, dị ka Silvanus, Luk, na Timoti. Ọ dị ka Mak na -eje ozi dị ka nke Pita n'ime ndị Rom tọghatara asụ nke na -asụ Grik na Latin. Ọtụtụ ndị ọkà mmụta kwenyere na edere Mak ede Grik na ole na ole na -atụ aro na edere ya na Latin. Ihe doro anya dịka na edeghị ya n'asụsụ Hibru ma ọ bụ Aramaic. 

[1] Philip E. Pusey na George H. Gwilliam eds. Tetraeuangelium santum justa simplicem Syrorum versionem, (Oxford: Clarendon, 1901), p314-315. 

[2] (Henry Frowde, Coptic Version nke NT na Northern Dialect, Vol. 1, (Oxford, Clarendon Press, 1898), I, Ii, lxii, lxxvii)

[3] Constantin von Tischendorf, Akwụkwọ Novum Testamentum Graece, Vol. 1, (Leipzing: Adof Winter, 1589) p.325

Matiu si n'akwụkwọ Mak (nke na-abụghị Hibru)

Edere Oziọma Matiu ka edechara Oziọma Mak ma eleghị anya tupu 70 AD (afọ nke mbibi nke ụlọ nsọ dị na Jerusalem). O doro anya na Matiu dabere na Mak maka ọtụtụ ọdịnaya ya ebe ọ bụ na 95% nke Oziọma Mark dị n'ime Matiu na 53% nke ederede bụ okwu ọnụ (okwu-maka okwu) sitere na Mak. A na -ekwu na Oziọma ahụ sitere na Matiu n'ihi na a na -eche na ụfọdụ ihe pụrụ iche sitere na Matiu (onye na -eso ụzọ Jizọs onye bụbu onye ọna ụtụ) sitere na ya n'agbanyeghị na ọtụtụ ihe sitere na Oziọma Mak dị ka ọtụtụ na -ahụ ya. bụ ihe mkpuchi n'elu Mark. Ụfọdụ ndị ọkà mmụta kwenyere na edere Matiu na mbụ n'asụsụ Semitic (Hibru ma ọ bụ Aramaic) ma mesịa sụgharịa ya n'asụsụ Grik. Ndị nna ụka na -agba akaebe na e nwere ụdị Aramaic (ma ọ bụ Hibru) na mgbakwunye Grik. Akụkụ ndị e si na Mak nweta nwere ike buru ụzọ sụgharịa ya n'asụsụ Grik gaa na Aramaic (ma ọ bụ Hibru). Akwụkwọ mbụ zuru oke nke Matiu nke fọdụrụ bụ n'asụsụ Grik site na narị afọ nke anọ.

Ihe doro anya bụ na Matiu bụ ngwakọta nke isi mmalite karịa nke otu onye na -eso ụzọ ma ọ bụ isi mmalite. A naghị ahazi Matiu dịka akụkọ gbasara akụkọ ihe mere eme. Kama, Matiu nwere ngalaba nkuzi na ihe mgbochi ọzọ. Enyere agwa na Oziọma "dị ka Matiu si kwuo" nke ikpeazụ. Ihe akaebe na -egosi na nna nna Chọọchị nyere Matiu gbatịpụrụ ruo narị afọ nke abụọ. O nwere ihe eji arụ ụlọ nke na -egosipụta usoro edepụtara edeziri nke nwere nnukwu nkuzi nkuzi isii.

Edere akwụkwọ ozi Pauline n'asụsụ Grik

Pọl na -edegara Ndị Kraịst na ụka dị iche iche na -asụ Grik akwụkwọ ozi. Asụsụ Grik Koine, asụsụ nkịtị nke Gris na alaeze Gris mbụ, nke Alaeze Ukwu Rom nọchiri anya ya n'oge Kraịst. Ẹkewet Obufa Testament ke usem Greek Koine, ndien Paul ekewet ekese.

Pọl onyeozi bụ onyeozi nke ndị Jentaịl. Ọ na -asụ asụsụ Grik nke ọma, na -ejikwa ya eme ihe mgbe ọ na -agagharị n'ụwa ndị Rom niile na -ekwusa ozi ọma. Naanị mgbe ọ nọ na Judia, na Jerusalem, ka ọ na -ejikarị n'asụsụ Hibru (Ọrụ 22: 2). Mgbe ọ na -ede akwụkwọ ozi ya nye ụka niile dị na mpaghara - Rome, Kọrịnt, Efesọs, Galatia, Filipaị - ihe ịrụ ụka adịghị ya na o dekwara n'asụsụ Grik. Enweghị ihe akaebe ọ bụla na o jiri aha Chineke mee Hibru na mbụ kama iji ụdị Grik, ebe echekwara ya kemgbe ọtụtụ narị afọ.

Akwụkwọ Ndị Hibru

Ọ nwere ike bụrụ na e dere Akwụkwọ Ndị Hibru na mbụ n'asụsụ Hibru mana ụdịrị a adịkwaghị. Eusebius na -akọ akụkọ na -esonụ site n'aka Clement:

Eusebius. Akwụkwọ nke 6, Isi nke Iri na Anọ

2. O kwuru na akwụkwọ ozi nye ndị Hibru bụ ọrụ Pọl, na edere ya n'asụsụ Hibru n'asụsụ Hibru; mana na Luk tụgharịrị ya nke ọma wee bipụta ya maka ndị Grik, ya mere a na -ahụkwa otu ụdị okwu ahụ n'akwụkwọ ozi a na n'Ọrụ Ndịozi. 3. Mana ọ na -ekwu na okwu ndị a, Pọl onye ozi, nwere ike ọ gaghị ebu ụzọ mee ya, n'ihi na, n'izigara ya ndị Hibru, ndị nwere ajọ mbunobi na ndị na -enyo ya enyo, ọ maghị na ọ chọghị ịchụpụ ha na mbido site n'inye ya aha.

4. N'ịga n'ihu, ọ na -ekwu, sị: “Ma ugbu a, dị ka presbyter a gọziri agọzi kwuru, ebe Onyenwe anyị bụ onye ozi nke Onye Pụrụ Ime Ihe Niile, e zigara ya ndị Hibru, Pọl, dị ka e zigara ndị Jentaịl, n'ihi ịdị umeala n'obi ya edeghị aha ya n'akwụkwọ. onye ozi nke ndị Hibru, site na nkwanye ugwu maka Onyenwe anyị, na n'ihi na ọ bụ onye nkwusa na onye ozi nke ndị mba ọzọ, o degaara ndị Hibru akwụkwọ ya nke ukwuu. ” 

Ihe anyị chekwabara bụ ndị Hibru n'asụsụ Grik na ntụnye aka niile nke ọgbụgba ndụ, ọkachasị ndị kacha mkpa, sitere na Septuagint Greek. Dịka ọmụmaatụ, Ndị Hibru 1: 6 na -ehota Septuagint maka Deuterọnọmi 32:43, "Ka ndị mmụọ ozi niile nke Chineke fee ya ofufe" - ewepụrụ nke a n'ihe odide Masorete nke Hibru. Ọmụmaatụ ọzọ bụ Ndị Hibru 10:38 nke na-ehota Septuagint Grik maka Habakuk 2: 3-4, "Ọ bụrụ na ọ daa (ma ọ bụ wezuga azụ), ihe agaghị atọ mkpụrụ obi m ụtọ," mana onye Hibru ahụ kwuru, "mkpụrụ obi ya afụla onwe ya elu, ọ bụghị kwụ ọtọ. ” Ọmụmaatụ ọzọ bụ Ndị Hibru 12: 6 na -ehota Septuagint maka Ilu 3:12, "Ọ na -adọ nwa nwoke ọ bụla ọ nabatara ahụhụ." Masoretfo Hebrifo no kenkan sɛ “ɛbere ne asiane to wɔn nyinaa.” Iji Masorete Hibru kama Septuagint Grik agaghị enwe isi na gburugburu amaokwu ndị a. Ya mere, o doro anya na ọ bụrụ na ndị Hibru ga -amalite n'asụsụ Hibru, n'agbanyeghị na ọ ga na -ehota nsụgharị Grik nke Agba Ochie. 

Edere Mkpughe n'asụsụ Grik

Isi ihe gosiri na edeghị Mkpughe n'asụsụ Hibru ma ọ bụ Aramaic bụ na ejighị ya na Chọọchị Ọwụwa Anyanwụ n'ime narị afọ ole na ole mbụ ma ewezuga ya na Peshitta Aramaic. 

Ọzọkwa, e hotara Irenaeus banyere ide akwụkwọ Mkpughe, yana nọmba omimi "666," ọnụ ọgụgụ nke Onye na -emegide Kraịst. Irenaeus dere, sị:

“Otu a ka ọ dị: nke a bụ nọmba a na akwụkwọ niile dị mma na nke mbụ wee gosi na ndị ahụ bụ John ihu na ihu, na echiche na -akụziri anyị na egosiri aha anụ ọhịa ahụ dị ka ọnụọgụ Grik si dị. akwụkwọ ozi dị na ya. . . . ” (p.211).

Agba Ọhụrụ na -ehota Septuagint (Agba Ochie Grik)

N'ime ihe ruru narị okwu narị atọ dị n'Agba Ọhụrụ, ihe dịka 300/2 n'ime ha sitere na Septuagint (ntụgharị Grik nke Agba Ochie) nke gụnyere akwụkwọ deuterocanonical. Ọmụmaatụ dị na Matiu, Mak, Luk, Ọrụ Ndịozi, Jọn, Ndị Rom, 3 Ndị Kọrịnt, 1 Ndị Kọrịnt, Ndị Galetia, 2 Timoti, Ndị Hibru na 2 Pita. 

 

Ihe ọ pụtara mgbe e dere akwụkwọ nke agba ọhụrụ

Ka ọ na-erule AD 50, ihe ka n'ọnụ ọgụgụ ndị Kraịst bụ ndị na-asụ Grik, ọ bụghị ndị na-asụ Aramaic. Ọ bụrụ na edere nke ọ bụla n'ime akwụkwọ ndị a tupu AD 40, mgbe ahụ ọ yikarịrị ka ha nwere ụdị Aramaic mbụ, mana ọ bụghị otu a. Ndị ọkà mmụta na -arụrịta ụka na akwụkwọ mbụ e dere ede nke Agba Ọhụrụ bụ ma ọ bụ Ndị Galetia ma ọ bụ 1 Ndị Tesalonaịka, n'ihe dị ka AD 50. Akwụkwọ ozi abụọ ndị a bụ ndị e dere na nkenke maka ndị na -asụ Grik, yabụ na ha dị n'asụsụ Grik. Ọ ga -abụ na edere Mark n'ime afọ 40, mana o yikarịrị ka ọ dị na 50s, yabụ na ọ bụghị ihe ijuanya na edere ya n'asụsụ Grik. Edere akwụkwọ agba ọhụrụ 19 ruo 24 n'ụzọ doro anya gaa ma ọ bụ site na mpaghara Grik.

A sụgharịrị Aramaic Peshitta NT n'asụsụ Grik

A sụgharịrị Agba Ọhụrụ nke Aramaic Peshitta site na ihe odide Grik na narị afọ nke ise. A sụgharịrị Old Syriac site na ihe odide Grik ndị mbụ na narị afọ nke abụọ. Agbanyeghị ntụgharị asụsụ Old Syriac sitere na ederede Grik nke dị iche na ederede Greek nke na -edegharị Peshitta, a na -atụgharị ha site na ederede Greek. [1]

[1] Brock, The Bible in the Syriac Tradition. p13, 25-30

https://archive.org/stream/TheBibleInTheSyriacTradition/BrockTheBibleInTheSyriacTradition#page/n7/mode/2up

Peshitta dị n’asụsụ Aramaic nke dị iche na nke Jizọs gaara eji. Peshitta Syriac adịghị elu karịa ihe odide Grik naanị site na ịbụ asụsụ Aramaic. 

A na -edepụta nsogbu ndị ọzọ na isi Peshitta ebe a: http://aramaicnt.org/articles/problems-with-peshitta-primacy/

A na -asụ Grik na Palestine

A na-achọta ntụaka maka ndị Juu na-asụ Grik nke ọma n'akwụkwọ Ọrụ. N'Ọrụ Ndị Ozi 6: 1, a na -akpọ ụfọdụ Ndị Kraịst oge mbụ nọ na Jerusalem ịbụ "ndị na -asụ asụsụ Grik." King James Version na -asị, "Na ụbọchị ndị ahụ, mgbe ọnụ ọgụgụ ndị na -eso ụzọ na -amụba, ndị Gris (Hellenistai) na -atamu ntamu megide ndị Hibru (Hebraioi), n'ihi na a na -eleghara ndị inyom di ha nwụrụ anya n'ije ozi kwa ụbọchị.” 6: 1). Usoro ahụ Helenistai metụtara ndị Juu na-asụ Grik, ndị a na-asụ Grik n'ụlọ nzukọ ha, ebe ihe ịrụ ụka adịghị ya na a na-ejikarị Akwụkwọ Nsọ Septuagint eme ihe. Akwadoro nke a n'Ọrụ 9:29 ebe anyị na -agụ, sị: “Ya onwe ya (Sọl, onye e mechara gbanwee aha ya ka ọ bụrụ Pọl) kwuru okwu n'atụghị egwu n'aha Onyenwe anyị Jizọs, wee na -ese okwu megide ndị Gris. . . ” “Ndị Gris” ma ọ bụ “ndị Gris” bụ ndị Juu na-asụ Grik, ndị nwere ụlọ nzukọ nke ha, ọbụna na Jerusalem.

Jizọs Mezaịa ahụ: Nnyocha nke ndụ Kraịst, Robert H. Stein, InterVarsity Press, 1996, p.87

“Asụsụ bụ isi nke atọ a na -asụ na Palestine bụ Grik. Mmetụta nke mmeri Alexander Onye Ukwu na narị afọ nke anọ BC mere ka Mediterenian bụrụ 'Oké Osimiri Gris' n'oge Jizọs. Na narị afọ nke atọ ndị Juu nọ n'Ijipt enweghịzi ike ịgụ Akwụkwọ Nsọ n'asụsụ Hibru, yabụ ha malitere ịtụgharị ya n'asụsụ Grik. A bịara mara nsụgharị a ma ama dị ka Septuagint (LXX). Jizọs, onye a zụlitere na 'Galili, nke ndị Jentaịl,' bi na kilomita atọ ma ọ bụ anọ site na obodo Sepphoris nke Gris na -eme nke ọma. O nwedịrị ike ịbụ oge ya na nna ya rụrụ ọrụ na obodo mepere emepe nke na-eto ngwa ngwa, nke jere ozi dị ka isi obodo Herod Antipas ruo AD 26, mgbe ọ kwagara isi obodo na Taịbirias ” 

Stein gara n'ihu na-agwa anyị na ịdị adị nke "ndị Grik" na Chọọchị mbụ (Ọrụ 6: 1-6) na-egosi na site na mmalite nke Ụka, e nwere ndị Juu na-asụ Grik na-asụ Grik na Chọọchị. Okwu a bụ "ndị Grik" na -egosi na asụsụ ha bụ Grik, kama echiche ọdịbendị ma ọ bụ nkà ihe ọmụma ha. Cheta, ndị a bụ ndị Juu bụ ndị Juu bụ ndị asụsụ ha bụ Grik - ha abụghị ndị ọkà ihe ọmụma Gris ma ọ bụ ndị na -eso ụzọ ha, kama ha bụ ndị na -eso ụzọ Kraịst Jizọs.

Ihe àmà na -egosi na ọ ga -abụ na Jizọs na -asụ Grik

Enwere ihe ụfọdụ na -egosi na ọ ga -abụ na Jizọs na -asụ Grik dị ka asụsụ nke abụọ (na mgbakwunye na Aramaic).

Oziọma anọ niile na-egosi Jizọs ka ya na Pọntiọs Paịlet na-akparịta ụka, n'oge ikpe ya (Mak 15: 2-5; Matiu 27: 11-14; Luk 23: 3; Jọn 18: 33-38). Ọ bụrụgodi na anyị kwere ka ejiri akụkọ ndị a mee ka o doo anya, enwere ike inwe obi abụọ na Jizọs na Paịlet nwere ụdị mkparịta ụka. . . Ke ewe usem ke Jesus ye Pilate ẹkeneme? Enweghị aha onye ntụgharị okwu. Ebe ọ bụ na o yighị ka Paịlet, onye Rom, ga -enwe ike ịsụ Aramaic ma ọ bụ Hibru, ihe pụtara na -apụta bụ na Jizọs kwuru okwu Grik n'oge ikpe ya n'ihu Paịlet.

mgbe Jizọs na onye ọchịagha Rom, onye ọchịagha nke ndị agha Rome na -akparịta ụka, o yikarịrị ka ọchịagha ahụ anaghị asụ Aramaic ma ọ bụ Hibru. O yikarịrị ka Jizọs na ya kparịtara ụka n'asụsụ Grik, asụsụ a na-asụ n'oge ahụ na alaeze Rom niile (lee Mat. 8: 5-13; Luk 7: 2-10; Jọn 4: 46-53). Ọ ga -abụ na onye ọrụ ọchịchị Rome, na -ejere Herọd Antipas, onye Jentaịl, ozi, ga -agwa Jizọs okwu n'asụsụ Grik.

Anyị na-ahụ na Jizọs gara mpaghara Taya na Saịdọn na-ekpere arụsị, ebe ya na otu nwanyị Siria-Finishia kwurịtara okwu. Oziọma Mak kpọrọ nwanyị a Hellenes, nke pụtara “onye Grik” (Mak 7:26). Ya mere, ọ nwere ike bụrụ na Jizọs gwara ya okwu n'asụsụ Grik.

N'akụkọ ahụ dị na Jọn 12, ebe a gwara anyị, sị: “E nwekwara ụfọdụ ndị Grik n'etiti ndị ahụ bịara ife ofufe na mmemme a: otu onye ahụ bịakwutere Filip onye Betsaida nke Galili, wee rịọ ya, sị, Nna m ukwu. , anyị ga-ahụ Jizọs ”(Jọn 12: 20-21). Ndị ikom a bụ ndị Grik, o yikarịrị ka ha na-asụ Grik, nke o doro anya na Filip ghọtara, ebe ọ tolitere na mpaghara Galili, ọ bụghị mpaghara azụ azụ ọtụtụ chere, kama "Galili nke ndị mba ọzọ" (Mat 4: 15)-a ebe azụmahịa na azụmaahịa mba ofesi, ebe Greek ga -abụrịrị asụsụ azụmaahịa.

Jizọs Mezaịa ahụ: Nnyocha nke ndụ Kraịst, Robert H. Stein, InterVarsity Press, 1996, p.87

“Ọbụna aha abụọ n'ime ndị na -eso ụzọ Jizọs bụ aha Grik ha: Andru na Filip. Na mgbakwunye, enwere ọtụtụ ihe mere n'ozi Jizọs mgbe ọ gwara ndị na -amaghị Aramaic ma ọ bụ Hibru okwu. Yabụ na ọ gwụla ma onye ntụgharị okwu nọ ya (ọ bụ ezie na ọ nweghị onye a kpọtụrụ aha), ikekwe mkparịta ụka ha mere n'asụsụ Grik. Ikekwe Jizọs na-asụ Grik n'oge ndị a: nleta Taya, Saịdọn na Dekapọlis (Mak 7: 31ff), mkparịta ụka ya na nwanyị Siria-Finishia (Mak 7: 24-30; tulee 7:26) na ikpe ahụ n'ihu Pọntiọs Paịlet (Mak 15: 2-15; tuleekwa mkparịta ụka Jizọs na 'ndị Gris' na Jọn 12: 20-36) ”

Ihe akaebe sitere n'akụkọ ihe mere eme na Oziọma ndị ahụ na Jizọs kwuru Grik

Akwụkwọ ogologo oge nke Corey Keating dere

pdf nbudata

Nnabata ịsụgharị Aha Chukwu

Otu isi ihe na -akpali ịzọrọ na edere Agba Ọhụrụ n'asụsụ Hibru site n'ụdị mkpụrụokwu Hibru, bụ ọchịchọ nke isi ọnwụ na naanị ịkpọpụta aha Chineke n'asụsụ Hibru. Agbanyeghị, onweghị ihe akaebe dị n'Akwụkwọ Nsọ na -egosi na a ga -akpọrịrị Chineke naanị aha ya na aha ndị Hibru. Enweghị ihe akaebe nke Akwụkwọ Nsọ ma ọ bụ asụsụ nke machibidoro ịkpọ aha Chineke na aha bekee.

Ọ bụrụ na Chineke Pụrụ Ime Ihe Niile chọrọ ka anyị jiri aha Hibru mee Chineke, mgbe ahụ anyị ga -atụ anya na ndị dere Agba Ọhụrụ ga -etinyerịrị Chineke aha Hibru mgbe ọ bụla ha kpọrọ ya aha! Ma ha anaghị eme otú ahụ. Kama, n'ime Agba Ọhụrụ ha na -eji ụdị Grik nke aha na aha Chineke. Ha na -akpọ Chineke "Theos" kama ịkpọ "Elohim." Ha na -arụtụ aka na Agba Ochie nke Greek (Septuagint) nke na -ejikwa aha Grik maka Chineke.

Ọ bụrụgodi na edere akụkụ ụfọdụ nke Agba Ọhụrụ n'asụsụ Hibru (dịka oziọma Matiu), dị ka ụfọdụ na -atụ aro, ọ bụghị ihe ịtụnanya na Chineke echekwabeghị ihe odide ndị ahụ - kama edebere Akwụkwọ Nsọ Agba Ọhụrụ n'asụsụ Grik, nwere ụdị Grik nke aha ya na utu aha ya.

Ọ dịghị otu akwụkwọ nke Agba Ọhụrụ echekwara n'asụsụ Hibru - naanị n'asụsụ Grik. Nke a bụ ihe akaebe na -egosi na otu asụsụ nke a na -agaghị ekwesi n'asụsụ Grik, na ọ dịghị njọ iji ụdị aha Chineke ka esi sụgharịa ya n'asụsụ Hibru ma ọ bụ Grik. Ọ nweghị ebe Akwụkwọ Nsọ gwara anyị na ọ bụ ihe ọjọọ ịkpọ aha Chineke n'asụsụ Aramaic, Greek, ma ọ bụ asụsụ ọ bụla ọzọ nke ụwa.

Ọ bụ arụmụka na -enweghị isi ikwu na a ga -ederịrị Agba Ọhụrụ n'asụsụ Hibru, na ọ ga -enwerịrị naanị aha Hibru maka Chineke. Ihe akaebe niile nke ihe odide ahụ na -egosi ihe dị iche. Ndị na -agọnarị na Agba Ochie ji ntụkwasị obi chekwaa ihe ọmụma nke aha Chineke, na ndị na -ekwu na edere Agba Ọhụrụ n'asụsụ Hibru, na -eji aha Hibru maka Chineke, enweghị ihe akaebe ma ọ bụ ihe akaebe ọ bụla iji kwado nkwupụta ha. Anyị ekwesịghị imeghari echiche a mgbe ịdị elu nke ihe akaebe na -akwado onye dere Grik nke Agba Ọhụrụ.

Pita kwupụtara, "N'eziokwu, ana m aghọta na Chineke anaghị ele mmadụ anya n'ihu: mana na mba ọ bụla, onye na -atụ egwu ya ma na -eme ezi omume bụ onye ọ na -anabata nke ọma." (Ọrụ 10: 34-35)

Nkwupụta ndị dị n'elu sitere na ntgreek.org https://www.ntgreek.org/answers/nt_written_in_greek

Otutu mkpọpụta aha Jizọs

E nwere ụfọdụ ndị na -esi ọnwụ ịkpọ okwu Hibru nke Yahusha maka aha Jizọs ebe ọ bụ na, na tiori, nke a bụ etu aha ya ga -esi akpọ n'asụsụ Hibru. Agbanyeghị n'omume, onweghị ihe odide ma ọ bụ ihe akaebe na -egosi na ndị Juu kpọrọ Jizọs nke a na Iso Ụzọ Kraịst oge mbụ. Site na ndị Juu na-abụghị ndị Grik, Jizọs ga-akpọrịrị otu n'ime ọtụtụ mkpọsa Aramaic dị ka Yeshua, Ee, Yishu, or Eshia. Aramaic (nke yiri asụsụ Siriak nke Peshitta) bụ asụsụ Semitic a na -asụ n'oge ahụ. 

Ebe ọ bụ na Chọọchị mbụ jiri okwu Grik na Aramaịk mee ihe maka Jizọs gbasara n'ofe Agba Ọhụrụ, anyị kwesịrị inwe afọ ojuju na ha na ịghara ịmanye iwu na enwere ike ịkpọ aha ụfọdụ n'otu ụzọ n'otu asụsụ. 

Ndị Greek Azịza (Ἰησοῦς) sitere na mkpọpụta Aramaic Eshia (). Iji nụ mkpọpụta Aramaic hụ vidiyo dị n'okpuru- na njikọ a: https://youtu.be/lLOE8yry9Cc